Định nghĩa

1. Danh từ riêng:
   • Chỉ hai anh em Bá Di và Thúc Tề: Là hai nhân vật lịch sử nổi tiếng thời Trung Quốc cổ đại, con vua nước Cô Trúc, được coi là biểu tượng của đức tính trung thành, tiết tháo và khí tiết của bậc hiền sĩ.
   • Hình tượng văn hóa: "Di, Tề" thường được nhắc đến như một điển tích, biểu tượng cho lòng trung thành tuyệt đối với triều đại cũ, sự kiên định với nguyên tắc và sự từ chối hợp tác với chính quyền mới mà mình cho là bất chính.

Ví dụ sử dụng

• Danh từ riêng:
  • Gương trung liệt của Di, Tề được người đời sau ca ngợi. (Tấm gương trung thành và tiết tháo của Di, Tề được người đời sau ca ngợi.)
  • Tấm lòng son sắt như Di, Tề thà chết đói trên núi Thủ Dương chứ không ăn thóc nhà Chu. (Tấm lòng son sắt như Di, Tề, thà chết đói trên núi Thủ Dương chứ không ăn thóc nhà Chu.)

Các cách sử dụng nâng cao

• "Khí tiết Di, Tề": Chỉ khí phách, tiết tháo cao đẹp, sẵn sàng hy sinh mạng sống để giữ vững lòng trung thành và nguyên tắc.

  • Nhà nho ấy giữ khí tiết Di, Tề, không chịu ra làm quan cho triều đình mới. (Nhà nho ấy giữ khí tiết Di, Tề, không chịu ra làm quan cho triều đình mới.)

• "Theo gương Di, Tề": Hành động noi theo tấm gương trung liệt, bất hợp tác vì lý tưởng.

  • Ông ấy theo gương Di, Tề, từ chối mọi sự ban thưởng từ kẻ mà ông cho là nghịch tặc. (Ông ấy theo gương Di, Tề, từ chối mọi sự ban thưởng từ kẻ mà ông cho là nghịch tặc.)

Biến thể và từ gần giống

• Bá Di (Danh từ riêng): Anh cả trong hai anh em.
• Thúc Tề (Danh từ riêng): Em thứ trong hai anh em.
• Di Tề lưỡng hiền (Cụm danh từ): Chỉ hai bậc hiền nhân Di và Tề.

Từ đồng nghĩa

• Trung thần (Danh từ): Bề tôi trung thành.
• Tiết sĩ (Danh từ): Người có khí tiết, giữ vững nguyên tắc.
• Ẩn sĩ (Danh từ): Người ở ẩn, không tham gia chính sự.

Thành ngữ liên quan

• "Thà làm Di, Tề chết đói trên núi Thủ Dương": Thành ngữ thể hiện sự lựa chọn giữ vững khí tiết, nguyên tắc đến cùng, dù phải chịu cảnh khốn cùng, thay vì sống sung sướng mà phản bội lý tưởng.
  • Với tinh thần "thà làm Di, Tề chết đói trên núi Thủ Dương", ông quyết không hợp tác với giặc. (Với tinh thần thà chết đói như Di, Tề trên núi Thủ Dương, ông quyết không hợp tác với giặc.)

1. Bá Di, Thúc Tề, hai con vua nước Côtrúc cùng nhường ngôi lại cho em thứ ba, rủ nhau ở ẩn trên núi Thủdương. Lúc Vũ Vương nhà Chu đánh Trụ (vua nhà Thương), hai ông Di, Tề ra đón xe mà can ngăn không được, quay về núi Thủ, không chịu dùng thóc gạo nhà Chu, hái rau vi ăn cho đỡ đói. Có người bảo: đất nước thuộc nhà Chu thì rau vi cũng của nhà Chu. Hai ông nhịn đói mà chết. Người đời xưa cho hai ông là bậc hiền sĩ. Bá cao cảm động trước tranh Di, Tề cũng là quí cái đức trung trinh của người hiền sĩ